Giúp học sinh phổ thông định hướng nghề nghiệp (P1)

22/08/2018

Giúp học sinh phổ thông định hướng nghề nghiệp

Trả lời câu hỏi "Mình thích gì? Cái mình giỏi? Nghề nào có thể kiếm ra tiền?", học sinh sẽ chọn hướng đi nghề nghiệp đúng đắn nhất.

Làm thế nào để chọn được nghề phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân; cách nhận ra đam mê, khả năng nghề nghiệp trong tương lai của mình... là vấn đề được quan tâm nhất của học sinh, phụ huynh trong 2 giờ diễn ra buổi phỏng vấn trực tuyến "Hướng nghiệp cho học sinh THPT" trên VnExpress.

Bà Lê Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Cao đẳng Anh Quốc BTEC - FPT Education; Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, chuyên gia tư vấn tâm lý giáo dục - Đại học Sư phạm TP HCM; ông Lê Tuấn Dũng, Giám đốc phát triển Pearson, Giám đốc tổ chức Edexcel tại Việt Nam giải đáp những thắc mắc của độc giả qua những câu hỏi dưới đây.

- Thưa cô Hạnh, cho em hỏi nếu học ngành quản trị kinh doanh tại trường thì sau này tốt nghiệp có thể xin việc ở đâu và cơ hội việc làm của ngành này thế nào ạ? (Đức Minh, 17 tuổi, Hà Nội)

- Bà Lê Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Cao đẳng Anh Quốc BTEC - FPT Education:

Chào bạn,

Trong thời kỳ hội nhập kinh tế hiện nay, ngành quản trị kinh doanh đòi hỏi nhu cầu nhân lực rất lớn. Ngành quản trị kinh doanh ngày nay cũng khác với quan điểm trước đây: đó là hội nhập quốc tế, có nhiều nguyên tắc quản trị quốc tế trong chương trình đào tạo hơn và đặc biệt là tiếng Anh.

Hiện có nhiều doanh nghiệp Việt Nam tuyển dụng trực tiếp đến sinh viên ngành quản trị kinh doanh ngay khi các bạn đang học. Bên cạnh đó còn có rất nhiều doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam cũng đang gửi yêu cầu tuyển dụng trực tiếp với các trường. Vì vậy, khi tốt nghiệp ngành này, sinh viên sẽ không phải lo lắng về cơ hội nghề nghiệp.

Tại BTEC - FPT Education đang tuyển sinh ngành quản trị kinh doanh quốc tế với cam kết chắc chắn việc làm từ doanh nghiệp ngay khi sinh viên nhập học.

3-cau-hoi-giup-hoc-sinh-pho-thong-dinh-huong-nghe-nghiep
Bà Lê Thị Hồng Hạnh, (ở giữa); Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu (bên phải); ông Lê Tuấn Dũng (bên trái).

- Em đang là học kỳ 4 tại Aptech FPT, giờ em muốn học tiếp để có bằng CĐ hoặc ĐH thì sẽ phải cần làm những gì để đăng ký chương trình Cử nhân cầu nối 8 tháng của BTEC? (Mai Hồng, 19 tuổi, Bắc Giang)

- Ông Lê Tuấn Dũng, Giám đốc phát triển Pearson, Giám đốc tổ chức Edexcel tại Việt Nam:

Chào bạn

Một phần tín chỉ của chương trình Aptech sẽ được chương trình BTEC công nhận. Điều này có nghĩa bạn sẽ rút ngắn thời lượng đào tạo của chương trình BTEC. Hiện nay, theo tôi hiểu Cao đẳng Anh quốc FPT BTEC có chương trình đào tạo liên thông từ Aptech lên BTEC với thời gian từ 8 tháng đến một năm. Sau khi tốt nghiệp BTEC, bạn hoàn toàn có khả năng vào thẳng các chương trình đại học năm cuối cùng chuyên ngành tại các trường đại học tại Anh hoặc liên thông vào chương trình đại hoc năm cuối của đại hoc Greenwich tại Việt Nam. 

- Thưa tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, làm thế nào để tránh căng thẳng khi vào phòng thi và trong các ngày thi?
 
 (Huỳnh Anh Tuấn, 18 tuổi)

- Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, chuyên gia tư vấn tâm lý giáo dục - Đại học Sư phạm TP HCM:

Chào bạn,

Trong phòng thi, thời gian chờ lâu lắm. Để lấy lại bình tĩnh vui vẻ nhanh chóng trong phòng thi, em có thể thực hiện các điều sau:

1. Khi vào phòng thi, tìm một bạn nào đẹp trai nhất, một bé nào xinh xắn nhất trong phòng thi để ngắm... lấy động lực. Tưởng tượng cảnh người ấy và mình học cùng lớp trong tương lai để lấy khí thế.

2. Đừng tưởng tượng cảnh thi rớt, quên bài... mà thay vào đó là cảnh háo hức biết đề thi, gặp nhiều bạn mới (biết đâu chừng đợt này mình hết cô đơn), cảnh dạo chơi vùng đất mới...

3. Nên tìm hiểu trước đường đi, nhớ phải ăn sáng đầy đủ. "Có thực mới vực được não". Ngày thi là ngày bạn não phải ở đỉnh cao phong độ, bạn ấy mới tư duy rành mạch.

4. Một võ sĩ quyền anh sẽ giữ sức khỏe khi đánh trận chung kết. Anh ấy không thức tới 4h sáng và 7h thi đấu.

5. Vấn đề của bạn là tránh quên kiến thức 3 năm qua chứ không phải nhồi thêm kiến thức trong vài ngày.

6. Nên mang theo một chai nước suối đã lột sạch nhãn, để ở trước cửa phòng, thỉnh thoảng xin ra uống. Uống nước sẽ giúp trấn an tốt, cũng là cách để "làm mát não" và "hạ nhiệt tim".

7. Đầu buổi thi có gần 30 phút ngồi đợi trước khi mở đề nên hãy chuẩn bị sẵn vài câu hỏi vui để giao lưu với thầy cô, quay sang mỉm cười dễ thương làm quen với đứa ngồi bên cạnh để tâm lý thư giãn.

8. Giám thị nhiều, quy trình khắt khe là giúp cuộc thi công bằng. Thực ra họ là những "Thiên thần hộ vệ" của thí sinh. Năm nào thầy cũng làm giám thị mà (cười)

9. Đề khó là sẽ khó với hầu hết mọi người, không chỉ với riêng mình. Cho nên ta chỉ việc là làm hết sức.

10. Đa số thí sinh hồi hộp lo sợ là vì không thể nhớ hết tất cả các bài cần nhớ, sợ mình sẽ quên điều gì đó khi thi. Thực ra bạn đừng quá cầu toàn, chẳng ai có thể nhớ tất cả những gì mình đã học.

11. Hãy tìm cho mình một "điểm tựa tâm lý" - tức một người mà mình sẽ yên tâm ấm áp khi nghĩ về, hoặc một cảnh tượng mà mình sẽ vui vẻ hứng thú khi nhớ đến.

12. Khi làm bài, đừng quan tâm mấy thí sinh khác. Ai xin giấy nhiều chưa chắc đã giỏi, ai ra về sớm chưa chắc là làm được hết.

13. Khi có sự cố: muốn đi vệ sinh, đau bụng, bị thí sinh khác quấy rối... cứ mạnh dạn giơ tay nhờ các "Giám thị thiên thần" giúp đỡ.

14. Nên đem theo nhiều bút để dự phòng, mặc bộ áo mình ưng ý nhất, mang đôi giày đẹp nhất... để thấy mình cũng "oách", cũng hấp dẫn, cũng tự tin ra dáng.

Chúc các thí sinh thi cử tốt nhé.

- Bố mẹ em mong muốn em học trường Ngoại thương để sau này về quản lý công ty gia đình. Tuy nhiên, em thì rất thích ngành công nghệ thông tin và muốn lập trình nên nhiều chương trình tiện ích quản lý các phần mềm độc hại đến các hệ thống về mạng. Em không muốn bố mẹ buồn. Vậy em nên làm sao? (Hồng Mai, 16 tuổi, Hồ Chí Minh)

- Ông Lê Tuấn Dũng:

Học ngành nào không quan trọng, về quan điểm cá nhân, tôi ủng hộ các ngành học mà em thực sự yêu thích. Trường Cao đẳng FPT Anh quốc BTEC hiện có các chương trình đào tạo về công nghệ thông tin bao gồm Phát triển phần mềm và Quản lý hệ thống theo tiêu chuẩn Anh mà bạn có thể tham khảo. 

3-cau-hoi-giup-hoc-sinh-pho-thong-dinh-huong-nghe-nghiep-1
Ông Lê Tuấn Dũng.

- Thưa cô Hạnh, vốn tiếng Anh của em khá là kém, được biết FPT BTEC là môi trường học quốc tế từ Anh và có tuyển sinh ngành em yêu thích là thiết kế đồ họa. Em chỉ sợ học hoàn toàn tiếng Anh sẽ không theo kịp bài. Mong cô cho em lời khuyên để có thể học tại trường, cải thiện được ngoại ngữ và bắt nhịp được chương trình? (Hồng Đức, 17 tuổi, Hà Nội)

- Bà Lê Thị Hồng Hạnh:

Chào em,

Theo triết lý giáo dục của FPT Education, tất cả mọi người đều có quyền học tập, miễn là có niềm đam mê. Nếu rất yêu thích ngành thiết kế đồ họa nhưng lại khá kém về tiếng Anh, em không nên lo lắng bởi chương trình học của trường sẽ đào tạo tiếng Anh từ bắt đầu đến nâng cao, theo chương trình Summit (tương đương quy đổi IELTS quốc tế, TOEFL quốc tế, iBT...) sử dụng trong hệ thống FPT Education.

Với niềm đam mê cùng sự quyết tâm theo sát chương trình đào tạo của nhà trường; hoàn thành đầy đủ nội dung học, chắc chắn em sẽ bắt nhịp được chương trình và thành công.

Dù em có học bất kỳ ngành nghề nào, không chỉ riêng ngành thiết kế đồ họa thì tiếng Anh vẫn là kỹ năng cần thiết nhất để thành công trong công việc và cuộc sống. Môi trường học nào càng đòi hỏi nhiều tiếng Anh, người học sẽ càng có cơ hội nhiều hơn trong tương lai.

- Nếu như không đỗ đại học thì em sẽ phải làm gì tiếp? Em rất muốn có một bằng cấp uy tín để xin việc, sau đó có thể đồng thời thực hiện tiếp ước mong thi đỗ vào một trường đại học để có cơ hội thăng tiến dễ dàng hơn. (Phương Anh, 17 tuổi, Đà Nẵng)

- Ông Lê Tuấn Dũng:

Nếu không đỗ đại học, em hoàn toàn có thể đăng ký học chương trình Cao đẳng quốc gia Anh BTEC và tốt nghiệp trong thời gian 2 năm. Sau đó, em có thể đi làm để lấy kinh nghiệm thực tế và trở lại đăng ký học chương trình đại học năm cuối của các trường đại học tại Anh hoặc Việt Nam. 

Khi bạn nhắc đến một bằng cấp uy tín để xin việc, tôi cho rằng Anh là quốc gia có hệ thống giáo dục và bằng cấp có uy tín hàng đầu thế giới. 

- Em thực sự chưa biết chọn học ngành nào cho tương lai, năm sau em mới thi đại học. Thầy có thể cho em hỏi là có nên đi du học ngay sau tốt nghiệp lớp 12 hay là sau khi tốt nghiệp đại học ở Việt Nam mới nên qua nước ngoài học tiếp cao học? Hiện trình độ tiếng Anh của em chưa thật sự tốt lắm. Xin cho em lời khuyên ạ, cả về việc định hướng nghề nghiệp nữa. (Nguyễn Hoàng Long, 18 tuổi)

- Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu:

Chào bạn,

Để chọn được ngành học, bạn cần trả lời được ba vòng tròn sau:

- Cái mình có thể làm giỏi.

- Cái mình thích.

- Cái làm ra tiền.

Tìm giao thoa giữa ba vòng tròn đó, bạn sẽ tìm ra ngành học cho tương lai.

Về việc đi du học, bạn nên đi nếu học những ngành cần cập nhật kiến thức tiên tiến nhất để lên "level" một cách nhanh chóng. Ví dụ, ngành công nghệ thông tin, bạn có thể tìm đến Ấn Độ. Học quản trị du lịch có thể sang Thụy Sĩ. Ngành kỹ xảo đồ họa, có thể sang New Zealand hoặc các nước tiên tiến khác.

Nếu học một chương trình quốc tế tại Việt Nam, bạn vừa tiếp thu tinh hoa, vừa có thời gian làm quen và thích nghi với môi trường nghề nghiệp tại Việt Nam. Chúc bạn có sự lựa chọn khôn ngoan nhất.

3-cau-hoi-giup-hoc-sinh-pho-thong-dinh-huong-nghe-nghiep-2
Mô hình chọn nghề.

 Năm sau em lên 12, mà bây giờ em chẳng thích ngành nghề nào, học tập cũng thuộc dạng khá, mức học bình thường và điểm thấp môn anh. Em không định hướng được tương lai của mình, em phải làm sao? (Như Quỳnh, 17 tuổi)

- Bà Lê Thị Hồng Hạnh:

Chào bạn,

Năm nay bạn chỉ mới học lớp 11 thì còn thời gian một năm nữa để định hướng ngành nghề. Vì thế, bạn không cần phải quá vội vàng và lo lắng nếu chưa biết được ngành nghề phù hợp với mình. Thời gian này, bạn nên tìm hiểu các thế mạnh và tố chất của bản thân để xem phù hợp với ngành nghề nào.

Hiện nay, các trường có tổ chức nhiều chương trình tư vấn, tham quan, tìm hiểu trường, giúp các em học sinh tiếp cận và khám phá bản thân để lựa chọn ngành nghề phù hợp. Ngay từ bây giờ bạn nên chủ động tham gia tất cả buổi tư vấn, để có cơ hội nghe sự hướng dẫn từ các chuyên gia và quyết định hướng đi cho tương lai.

3-cau-hoi-giup-hoc-sinh-pho-thong-dinh-huong-nghe-nghiep-3
Bà Lê Thị Hồng Hạnh.

- Tôi thấy bây giờ thường là các trường cao đẳng khác phải học 3 năm mới tốt nghiệp. Vậy tại sao thời gian học của Cao đẳng Anh Quốc BTEC FPT lại chỉ có 2 năm? Học thời gian ngắn thế này liệu có đảm bảo nếu con tôi có đủ kiến thức để ra trường làm việc ngay không? (Mỹ Lệ, 42 tuổi, Hà Nội)

- Ông Lê Tuấn Dũng:

Giáo dục đại học tại Anh gồm 3 năm và cao đẳng là 2 năm vì có sự tập trung cao về mặt hàm lượng hàn lâm. Tại Việt Nam, chương trình cao đẳng BTEC theo chuẩn quốc gia Anh từ thời lượng, chương trình khung và văn bằng. Chương trình được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh, có ngôn ngữ học tập và khảo thí cũng bằng ngôn ngũ này nên đòi hỏi tiếng Anh đầu vào là tương đối nghiêm túc.

Chính vì thế, Cao đẳng Anh Quốc BTEC FPT tại Việt Nam thường thiết kế thêm một kỳ dự bị tiếng Anh, trang bị đủ năng lực ngôn ngữ cho người học trước khi vào chương trình chính thức. Do đó chương trình thường kéo dài 2 năm rưỡi đến 3 năm tùy vào năng lực ngôn ngữ đầu vào. 

- Chào Thầy Dũng. Em có được đại diện BTEC tư vấn là trường có ký kết với tổ chức giáo dục Pearson trong đào tạo. Thông tin này có chính xác không? (Đào Văn Mạnh, 23 tuổi, Hà Nội)

- Ông Lê Tuấn Dũng:

Thông tin này là chính xác. Tập đoàn FPT là đối tác chính thức, là cơ sở đào tạo BTEC tại Việt Nam đã được Pearson phê duyệt từ năm 2010.

- Chào chị Hạnh, năm nay em trai tôi tham gia kỳ thi THPT Quốc Gia, và đang có nguyện vọng đăng ký công nghệ thông tin nhưng đang không biết chọn trường nào cho phù hợp với sức học. Em trai tôi có lực học khá, tổng kết được 7,2. Gia đình thì không quan trọng vấn đề bằng cấp chỉ cần ra trường có thể làm được việc. Mong chị có thể đưa ra lời khuyên và gợi ý một số lựa chọn cho gia đình tôi. Cám ơn chị nhiều. (Nguyễn Tiến Minh, 26 tuổi, Hưng Yên)

- Bà Lê Thị Hồng Hạnh:

Chào bạn,

Em trai của bạn có học lực khá và tổng kết được 7,2 chắc chắn là nâng lực bản thân của em đủ chuẩn để theo học bất cứ chương trình nào mà em đam mê. Hiện có nhiều trường đào tạo ngành công nghệ thông tin. Trong ngành này cũng chia ra nhiều mảng nhỏ như lập trình, quản trị mạng, hệ thống thông tin... để cho học sinh có nhiều cơ hội lựa chọn phù hợp với sức học. Em trai của bạn có thể đến các trường chuyên đào tạo ngành công nghệ thông tin để nhận được sự tư vấn cụ thể nhất về ngành học phù hợp.

- Thầy cho em hỏi, làm sao có thể đánh giá năng lực và hiểu những điều bản thân mong muốn để có thể chọn hướng đi nghề nghiệp đúng đắn nhất? (Nguyễn Ý Linh, 20 tuổi)

- Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu:

Chào bạn,

Để biết mình thích nghề gì, có các cách sau đây:

Cách 1: đọc qua danh sách 300 ngành nghề, sau đó chọn ra 20 nghề bạn thấy hứng thú nhất. Đọc kỹ mô tả 20 nghề này và cả chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra để chọn ra 10 nghề mình thấy thú vị, sau đó phỏng vấn ít nhất 10 người đang làm 10 nghề này (về mức lương, khó khăn, niềm vui và nội tình của nghề đó...) để chọn ra 5 nghề yêu thích nhất. Cuối cùng, bạn phải đi thử 5 nghề này ở một vị trí hoặc một phần việc nhỏ nào đó để có trải nghiệm thực sự. Lúc đó, bạn có thể lọc lại còn 2 nghề mà mình thích nhất.

Cách 2: đi thăm quan nghề nghiệp xem người khác hành nghề thế nào, xin  trải nghiệm thử nếu được, bạn sẽ biết mình có hứng thú với công việc đó hay không.

Để đánh giá năng lực bản thân có 6 cách sau:

Cách 1: so sánh bản thân có điều gì khác so với bạn bè cùng trang lứa.

Cách 2: xâu chuỗi lại những điều mình đã làm tốt nhất trong quá khứ, những cuộc thi mình đoạt giải hoặc mọi người hay khen mình điều gì nhất...

Cách 3: sinh trắc học để kiểm tra độ ưu thế của 10 thì não từ đó sẽ biết thế mạnh tư chất của mình là gì. Mỗi tư chất sẽ ứng với một nhóm nghề.

Cách 4: phỏng vấn ít nhất 20 người thân cận, yêu cầu họ nhận xét chi tiết bản thân mình. Xâu chuỗi các lời nhận xét, tìm ra đặc điểm lặp đi lặp lại - có thể bạn sẽ tìm ra thế mạnh cốt lõi của mình.

Cách 5: làm các trắc nghiệm tâm lý. Mỗi trắc nghiệm sẽ cho biết độ mạnh của một năng lực nào đó.

Cách 6: phương pháp "hộp diêm". Mỗi người là một hộp diêm, bên trong có nhiều que diêm tiềm năng, bạn chỉ có thể biết que diêm nào bùng cháy và tỏa sáng, còn que nào lép khi rút nó ra và cọ sát thực tế. Ví dụ, muốn biết mình có khả năng làm MC hay không, bạn phải cầm micro. Muốn biết có khả năng nấu ăn hay không, bạn "phải lăn vào bếp". Muốn biết mình có khả năng kinh doanh hay không, phải thử bán hàng. Muốn biết có khả năng lãnh đạo hay không, bạn phải thử làm lớp trưởng, lớp phó, bí thư, chủ nhiệm câu lạc bộ...

Sau khi trả lời được ba câu hỏi:

- Cái mình thích là gì?

- Cái mình giỏi là gì?

- Nghề nào có thể kiếm ra tiền?

bạn sẽ chọn được hướng đi nghề nghiệp đúng đắn nhất.

3-cau-hoi-giup-hoc-sinh-pho-thong-dinh-huong-nghe-nghiep-4
Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu.